Архимандрит Серафим

Глава 3

Спасителот ни ја открил најдобро и со забележителни детали вистината за задгробниот живот во Својот познат расказ за богатиот и за сиромавиот Лазар. Тој таму конкретно ни покажува кон што води гревовниот живот и ни укажува да престанеме безумно да грешиме.

Некои овој расказ го сметаат за приказна, но мнозина од древните Отци го сметале за вистинска случка. Такви се: свети Амвросиј Медиолански, свети Иринеј Лионски, свети Кипријан Картагински, Тертулијан, блажени Јероним и др. Во Своите приказни Господ никогаш не ги именува по име главните личности, а тука сиромавиот е наречен со своето име Лазар. Но дури и приказна да е, во неа извонредно ни се разоткрива важната вистина за вечната задгробна судбина на луѓето. Попусто адвентистите се обидуваат да го омаловажат значењето на овој расказ како богооткриен и во неговите детали. Штом е дел од Евангелието, тој е еднакво авторитетен заедно со сите останати евангелски cловa како Боженствено откровение, т.е. откривање на најважни поучни и спасителни вистини.

Да си спомнеме за овој расказ, откако нашироко ќе го използуваме неговото толкување од свети Јован Златоуст во ред негови слова „За Лазара“. Искажаните од него мудри мисли може да ни бидат многу полезни за правилното осветлување на најважните точки по прашањето за Животот по животот.

„Си беше еден богат човек кој се облекуваше во порфир и во свила, и секој ден живееше раскошно и се веселеше. А еден сиромав, по име Лазар, лежеше пред вратата негова сиот покриен со красти, кој сакаше да се нахрани со трошките што паѓаа од трпезата на богатиот; и кучињата доаѓаа и ги лижеа раните негови" [Лука, 16,19-21].

Првото нешто, кое бие во очи при читањето на овие редови, е јасно контрастната сцена: горе, во дворецот на богаташот, се открива раскошна слика обилно јадење и пиење, музика, смеа и веселба; а долу се гледа друга слика крајна сиромаштија, глад, болести и солзи. Горе секојдневно пирува богаташот со своите пријатели, а долу страда Лазар, опкружен од кучиња. Ние не знаеме што ќе се случи понатаму, но исправени пред таа двојна слика, многумина би му завиделе на богаташот. Запрашани, која од двете судбини би ја претпочитале за себеси, тие несомнено би го избрале богатството и задоволството на богаташот пред несреќата на Лазара.

Но, да не избрзуваме да ја посакаме за себеси судбината на служителот на мамона! Пред да се решиме да си го избереме неговото место, да разгледаме внимателно каков е тој дали е добар или лош! Зашто, кој би сакал да биде на местото на лошиот! И така, каков е моралниот облик на богатиот? - Негативен! Може ли еден добар човек, така несовесно, егоистички и расипнички да пирува секој ден и тоа пред лицето на крајната мизерија? Кој добар човек би се чувствувал задоволен и среќен кога пред неговите врати секојдневно се одигрува страшната сцена на туѓата несреќа? Штом овој богат, покрај гладувањето на Лазар пред неговите порти се чувствува задоволен, тој отворено ја купил својата земна „среќа“ со цената на задушената човештина и сочувство кон ближниот. Неговото срце не било добро, штом можело да се радува при офкањата на сиромавиот. По законите на природата, не е можно во лошото срце да се всели вистинска радост. Злобниот човек може да си вообразува, дека е среќен, но тој е само времено опиен. Неговата совест брзо ќе го натера да се убеди во тоа, ако тој уште не успеал потполно да ја прифати. Колку и да е богат и опкружен од додворувачи, колку и весело да пирува со нив, егоистот се чувствува незадоволен, штом ќе остане сам со себеси и штом го слушне во тишината на осаменоста тивкиот глас на својот неумолив внатрешен судија. И ако сегашноста на злобниот човек е таква, каква ли ќе биде, пак, неговата задгробна иднина.

Нечестивите, кои времено живеат во благосостојба и преку грев печалат задоволства и богатства, не можат да се наречат среќни. Дури и да не ги улови човечкиот суд, ги очекува Божјиот суд.

Светиот цар Давид многу живо ги опишал времените успеси на нечестивите. Тој како да го дал портретот на надмениот богаташ и на сите, слични на него, кога напишал: „Зашто не страдаат, нивните тела се цврсти и јадри... човечки неволји не ги засегаат. Затоа горделивоста им е како веришка околу вратот... Очите им се подуени од сало..., се подбиваат и злобно зборуваат, се закануваат надмено... Ете, такви се грешниците, секогаш спокојни, богатство напластуваат“ [Псал. 72,4-12].

Отпрвин, псалмопевецот бил длабоко збунет од среќата на нечестивите и бил подготвен дури и да се поколеба во својата вера. Има ли Промисла? Постои ли Божја правда во овој свет? Каде е таа? Зошто богатите при сето свое немилосрдие пируваат секој ден, а сиромавите, трпеливи и смирени луѓе, пропаѓаат во страдања и умираат од глад? Меѓутоа, пред да негодува, соблазнет од благосостојбата на нечестивите [стих 3], Псалмопевецот ја нашол загатката на мачната тајна и го успокоил своето недоумие. Загатката се крие во земниот крај на нечестивците кои благоденствуваат крај, за кој тие среде виорот на своите успеси никако не помислуваат. „Навистина, си ги поставил на лизгаво место, на пропаст ги соборуваш! Како пропаднаа, како ненадејно исчезнаа и загинаа однесени од ужасот! Како што човек го презира сонот кога ќе се разбуди, така, Ти, Господи, ќе ги презреш нив, кога ќе се разбудат“ [Псал. 72,1820].

Јасно е за каков сон тука станува збор и за какво разбудување. Сонот - тоа е земниот живот, а разбудувањето е смртта. Колку и убави работи да си сонувал, се разбудиш ли, ништо не останува од нив. Така е и со целиот овоземен живот на Човекот, со неговите веселби, пирувања, трупање на богатства, опивање од слава и почести итн. Сето ова при настапувањето на смртта исчезнува без трага како сон. Имајќи ја предвид таа проста вистина, Христос вели: „Умре сиромавиот... умре и богатиот“ [Лука, 16,22], т.е. и за двајцата земниот сон заврши, за да започне нивниот вечен живот. Што следи потоа? Ништо одговараат неверните. Крај на сѐ! Небитие!

Но дали е така? За неверните, кои не виделе ништо отаде смртта, со последното издивнување завршува животот на човекот и co неговото погребение тој исчезнува засекогаш. Ама, во стварноста не е така! Неверните не можат да бидат меродавен критериум по едно толку важно и судбоносна прашање, какво што е прашањето за судбината на човекот по смртта. Ако мртвите исчезнуваат засекогаш од нашиот поглед, тие сосема не исчезнуваат од Окото кое сѐ гледа на Оној, Кому еднакво се откриени и двата света видливиот и невидливиот [Евр. 4,1З]. Тој и тука, и таму е во Својата област; пред Него сѐ, кое не изумува и поразува, е само вообичаено пројавување на Неговата Промисла.

По првото дејствие на разиграната пред нас драма, Христос во второто дејствие ни ја покажува задгробната судбина на Лазара и на богатиот. Ние зачудено гледаме, дека улогите се смениле. И сега има горе и долу; но горе е Лазар, а долу богаташот. Настапил крај на Лазаревите страдања, крај и на веселбите на богаташот. Сиромавиот богаташ! Мислел ли тој, дека бргу ќе завршат неговите секојдневни пирувања и ќе започнат адските страдања? Тој сега разбрал, дека не може да има на земјата поголема несреќа од „среќата“ на беззакониците, која ги заслепува, та не гледаат колку бедни се тие и колку полезни би им биле страдањата тој противотров на гревовите. Ако го беше искусил во текот на својот времен живот огнот на очистителните страдања, богатиот немаше сега да гори во вечниот оган на бесплодните каења. Но веќе е доцна! Поминале деновите на поправање и дошло времето за казна.

Лазар е во рајот. Нечестивиот богаташ е во адот. Мачниот земен сон на Лазара испарил како времен кошмар при изгревот на вечноста. А веселиот сон на богаташот исчезнал како утринска магла, распрсната од поддувнувањето на ветерот. Настапила вечноста за едниот бескрајно радосна, за другиот бескрајно мачна!

O, да можеше грешникот по својата смрт да заспие во вечен, непрекинат сон! Ова многумина би го посакале. Но... дали зависи од нашата желба? Што можеме да промениме ние, слабите луѓе, со нашите каприци? Може да не ни заврши дадениот убав ден од нашиот живот! Може да не сакаме да настапи ноќ! Но, без некој да не праша, денот завршува и ноќта настапува, кога ќе им дојде времето. На мнозина, кои добро се подредиле во овој свет, може да им се посака никогаш да не умираат. Но животот завршува и вечноста започнува. Може мнозина кои го мразат Бога да не посакаат да има Бог или да посакаат да се извлечат од Неговата власт, од Неговиот неумолив суд, од Неговите непроменливи наредби. Празни желби! Бог има власт над вселената, Неговите закони задолжително дејствуваат и ние, сакале или не сакале, потпаѓаме под ударите на тие закони. Блажен е оној, кој се сообразува со нив и бескрајно несреќен е оној, кој им се противи!

Псалмопевецот добро знаел, дека нема каде да се бега од Бога [Псал. 138, 7-12], и затоа ја исповедал вистината: „Душата ми е постојано во Твојата рака“ [Псал. 118,109]. Ова важи за сите нас. Тоа значи: Бог секогаш не држи во Својата власт. Ние сме слични на риби, фатени во мрежа, која уште не е извлечена на брегот. Ние уште имаме можност да пливаме, да живееме, да се каеме. Ho секој момент Небесниот Рибар може да нѐ истегне со Својата мрежа на брегот. И тогаш...?

Тогаш ништо лошо нема да нѐ сретне? Нѐ успокојуваат Модерните парапсихолози и разните танатолози, кои испитале многубројни случаи на „вратени" од оној свет луѓе. Тогаш целат тие не само што нема да ни биде тешко, туку напротив, ќе ни биде необично лесно, радосно и светло! Тогаш сите ќе навлеземе во зелените долини на вечното веселие и ќе општиме во безгрижно задоволство со своите сакани блиски, што отишле отаде пред нас! Што поубаво од ова! Смртта како страшило е веќе развенчана! Нема од што да се плашиме! 750 раскази на "вратени" оттаму и оживеани луѓе ни го докажуваат ова!

Но тие 750 раскази, дури и да беа милион пати повеќе, ништо не вредат пред единствениот прост, но божествено неповторлив и праведен расказ на Спасителот за судбината на богатиот и на сиромавиот Лазар. Што читаме за нив понатаму? За богатиот е речено: „И во пеколот, кога беше во маки, ги подигна очите свои и го виде оддалеку Авраама и Лазара во крилото негово, и, откако извика, рече: „Отче Аврааме, смилуј се на мене и прати го Лазара да го накваси својот прст во вода и да ми го разлади јазикот, оти многу страдам во овој пламен!“ [Лука 16, 23-24].

Ова е сликата на задгробната судбина на нечестивиот! Таков е крајот на секој непокајан грешник вечна мака во адските пламени, сожалување и каења! Тука нема ниту збор од цветни полјанки, од весела врева, од нежна музика и розова светлина! Напротив, без утеха, очајна вистина, море од маки! По законот на Божјата правда, добродетелта богато се наградува во задгробниот свет, а гревот се казнува заслужено, штом бил сврзан со непокајаност тука на земјата. Христос сето ова предупредувачки ни го открива, за да нѐ поттикне кон своевремено поправање, преку кое, единствено, се избегнува вечниот ад. Истовремено, Он ни го дава единствениот вистински одговор на нашите тревожни прашања: каде е Бог? Не гледа ли Тој, што се прави на земјата? Зошто праведниците често страдаат, а нечестивите живеат во благосостојба во овој свет? Каде е Божјата правда? Христос ни одговара: „Божјата правда е жива, но треба да имаш жива вера, за да ја видиш. Таа дејствува, иако нејзините дејствија не секогаш се забележуваат тука, тие задолжително ќе се видат отаде!“

Според свети Јован Златоуст „Бог едни казнува тука, a други не казнува. Казнува некои, со кое им ги пресекува нивните гревови и им ја олеснува тамошната казна, или дури, сосема ги ослободува од неа, откако, истовремено, преку нивното казнување ги вразумува оние кои живеат во нечестие. А други, напротив, не казнува, за да можат, ако бидат внимателни кон себеси, да се покајат и засрамат од Божјото долготрпение и да се избават, како од тукашната, така и од тамошното мачење. Ако, пак, невразумени од Божјото долготрпение, живеат во нечестие, тогаш тие ќе бидат подложени на поголема казна за својата крајна небрежност“.

При распледелувањето на казните едни ги добиваат веднаш, други забавени, а трети сосема поништени - има, како што гледаме, длабока Божја мудрост, видлива правда и вечно дејствувачка небесна Промисла. Така или инаку, во овој или во идниот живот, Божјата правда и Божјата љубов триумфираат и конечно ќе триумфираат! Тоа е основно Божествено морално барање. Со него се согласува и човечката совест, тој одзив на Небесната правда!

Нашиот живот е драма во два чина. Првото дејствие се одвива на земјата, а второто на небото! Ако во првото дејствие правдата е задушена, таа ќе триумфира во второто дејствие, согласно вечните Божествени закони. За да се убедиме во тоа, од нас се бара полна доверба во Божјата промисла и големо трпение, кои ќе ни докажат, дека Бог е апсолутно справедлив.

Кој од нас, читајќи некоја драма од познат писател, пребрзо ја зафрла книгата, вознемирен од тоа, дека во првото дејствие е претставено, како неправдата се шири, како злото преуспева и како доброто се гази? Напротив, секој трпеливо со интерес ја дочитува драмата до крајот и откако ќе види, дека при завршетокот нечестието е разоткриено, порокот справедливо победен и неправдата казнета, се чувствува задоволен.

Така е и во духовната област. Бог го запазил крајниот триумф на газената правда за второто дејствие, кое ќе се открие со Страшниот Христов суд и ќе продолжи во бесконечната вечност [Мат. 25,31-46]. Тогаш потполно ќе се востанови нарушениот во овој свет природен поредок. Ако немаше Божји суд, ако немаше второ и завршно дејствие, тогаш, човек би можел да негодува и да вели: „Каде е Божјата правда?“ Но има Божји суд! Тоа се докажува од казната над мнозина престапници уште во текот на овој живот и особено од претстојната завршна Божја пресуда на Страшниот суд, претскажана од пророците и од Христа.

Повеќето луѓе вечно мрморат, суштества кои вечно критикуваат. Тие земаат повод од сѐ за да негодуваат. Откако ќе видат, дека само некои нечестивци се казнети, негодуваат, зошто не се казнети сите! Други, пак, не се задоволни од обратното дека Бог ќе ги казни непокајаните грешници со вечни маки. Според нив, таа казна била претерано строга. Не требало за краткотрајни гревови да се отплатува со бескрајни мачења. Но така расудуваат тие, додека лично не бидат засегнати од неправдите на злосторниците. Меѓутоа, штом жестоко ќе пострадаат од слични неправди, започнуваат да Го осудуваат Бога за Неговото долготрпение и ожесточено изјавуваат, дека и адот не бил доволна казна за дрските злосторници, кои им причиниле такви и такви штети! Така тие, според своите лични интереси, ту се за правдата Божја, ту се против неа; ту се против адските казни, ту се за нив.

Како стои прашањето со адските маки и дали Бог казнува со вечни казни за краткотрајни грешки, тоа ќе го видиме подетално на крајот на сегашниот труд. Сега да се вратиме кон расказот за немилостивиот богаташ и за сиромавиот Лазар.

Откако го видел Лазара во крилото на древниот праведник Авраам, казнетиот богаташ не смеел директно да се обрати кон Лазара, туку го замолил Авраам за милост. Меѓутоа, Авраам му одговорил категорично: „Синко, сети се дека ти си го добил своето добро уште додека беше жив, а Лазар злото; сега, пак, тој се утешува, а ти се мачиш. Освен тоа, меѓу вас и нac има голема провалија, така што оние кои би сакале да дојдат кај вас, не можат; a исто така и оние оттаму не преминуваат кај нас” [Лука, 16,25-26].

Толкувајќи ги овие стихови, свети Јован Златоуст вели, дека мнозина се казнети тука, а не таму, други, пак, тука се веселат, а таму се казнети. „Кога ќе видиш, говори Златоустиот проповедник, дека нечестивиот нема никакви несреќи тука [на земјата], не му завидувај, но плачи за него и сожали го како човек, кој таму [во задгробниот свет] ќе биде подложен на несреќи, како безумниот богаташ. Напротив, откако ќе забележиш, дека некој се грижи да придобие добродетелност, а пак е изложен на разни искушенија, сметај го за блажен и подражавај го! Зашто на таквиот и тука му се подготвуваат многу награди за неговото трпение, како што било со Лазара“.

И така, мудриот светител советува да не им завидуваме на грешниците што благоденствуваат, ниту да се вознемируваме, гледајќи праведници што страдаат. „Кога знаеш за некого вели тој - дека страда од својот црн дроб... а се оддава на пијанство и веселби и на тој начин ја засилува својата болест, ти, не само што не го пофалуваш и не го сметаш за среќен... но токму поради неговото пиење го сметаш за несреќен. Така расудувај и за душата. Ако видиш, дека некој живее нечестиво и покрај ова... не е подложен на никакви несреќи... токму поради тоа сожалувај го повеќе... Зашто не казната е зло, туку гревот. Тој нѐ одделува од Бога. Казната, пак, нѐ доведува до Бога и го прекратува Неговиот гнев“.

Своите размислувања свети Јован Златоуст ги поткрепува со зборовите: „Секоја казна, кога ќе го стигне грешникот, му ја олеснува тежината на неговите гревови; а стигне ли некој праведник, душата му ја прави уште посветла: И за едните, и за другите од несреќите произлегува најголема полза, доста е само да бидат поднесувани со благодарност... Затоа праведниците тука поминуваат многу тежок живот... Оној што сака да Му угоди на Бога и да биде добродетелен и чист, треба да води не богат, пријатен и безгрижен, туку тежок живот, исполнет со многу тешкотии и подвизи“. Секој од нас треба секогаш да памти, дека „во царството Божјо треба да влеземе преку многу маки" [Дела 14,22].

По тој пат се стигнува до вечното спасение! Удостоените со него навистина ќе видат, кога ќе дојде времето, светлина, ќе слушаат ангелско пеење, ќе чувствуваат радост и мир во своите души и ќе општат вечно среќни со вечно блажените небожители. Но без подвиг, без усилби на волјата и без прекинување co гревовите не се постигнуваат тие рајски блага. Нашиот Спасител определил: „Царството небесно со напор се освојува и силните го грабаат“ [Мат. 11,12]. Кај танатологот д-р Е. Кјублер-Рос, како и кај препорачуваниот од неа д-р Моуди, не среќаваме ниту збор за слични спасителни усилби на волјата за придобивање на вечниот блажен живот. За нивните пациенти не постои никаква длабока пропаст меѓу гревовноста и вечното блаженство. Од гревовниот мрак тие одеднаш се покажуваат во светлината на праведноста. O, ако спасението на душата беше нешто толку лесно, Светите Отци не би презеле невидени духовни подвизи и не би се молеле вака: „Подобро тука казни нѐ, Господи, а таму помилувај нѐ!“ [свети Ефрем Сириски]. Пак и Спасителот не би ја потцртувал така сугестивно онаа стравотно голема отворена бездна, што го разделува местото на вечното блаженство од местото на вечните маки.

Според свети Јован Златоуст, некои, грешејќи лекомислено, со смеа им велат на своите пријатели: „Ти ќе се застапиш за мене во оној ден!“ А друг говори: „Мојот татко е маченик!“ Трети пак: „Мојот чичко е епископ!“ На оние што се залажуваат со слични празни надежи, Златоустиот проповедник им одговара, дека во смртниот час, како и на страшниот Христов суд, не може да ни принесе никаква полза туѓата добродетел. Нешто повеќе: „Ако татко ти бил маченик, тоа може да ти послужи за најголема осуда вели светителот, бидејќи ти, имајќи го во својот дом примерот на добродетелта, си се покажал не на висината на добродетелноста, која ја имале отците“.

Разговорот меѓу богатиот и Авраама, понатаму ни открива уште поважни вистини. Богатиот вели: „Те молам, отче, прати го Лазара во татковата ми куќа, зашто имам петмина браќа, та да им посведочи, за да не дојдат и тие во ова место на маките!“ [Лука 16,27-28]. Тука навлегуваме во најрешителните за нашата теза моменти. Богатиот сака, духот на Лазара да се јави на земјата! Современите медиуми и прашувачите на мртви со својата „дарба“ да повикуваат духови претендираат, дека ја извршуваат токму таа услуга на луѓето! Тие ги повикуваат„душите“ на мртвите.

И последните сведочат за тамошниот свет!... Но дали Господ Исус Христос дозволува да се врши таква „услуга” на живите од страна на мртвите? Не!

На прозбата на богатиот да биде испратен Лазар, за да сведочи за задгробниот живот и за вечните маки, Авраам одвраќа: „Тие ги имаат Мојсеј и пророците; нив нека ги слушаат!“ [Лука 16,29]. Богатиот инсистирал на своето и се дрзнува дури и да му противречи на древниот праведник, возвраќајќи му: „Не, отче Аврааме, туку, ако некој од мртвите оди кај нив, тогаш ќе се покајат“. Но на ова Авраам возвратува цврсто и категорично: „Штом Мојсеј и Пророците не ги слушаат, тогаш и да воскресне некој од мртвите, тие нема да се уверат“ [Лука 16,29-31].

Мнозина маловерни денес говорат: „Зошто не дојде навистина некој од тамошниот свет, зошто некој не воскресне, за да поверуваме?“ Тие како да ги повторуваат зборовите на грешниот богаташ. Добро, за момент да допуштиме, тоа навистина да се случи, како што се случувало понекогаш. На пример, се слуша, дека некој мртовец оживеал и дека раскажувал за ужасите на оној свет. Какви се последиците од ова? Потресени ли се сите? Го променуваат ли начинот на својот живот? Се покајуваат ли? Воопшто не! Едни слушаат само од празна љубопитност, други се потсмевнуваат, трети сосема недоверливо нишаат глава и го отфрлаат како „смртна халуцинација“ сведоштвото на оној што сведочи. Само верните обраќаат внимание, но бидејќи токму и без тоа веруваат. А веруваат, зашто „го имаат Мојсеја и Пророците“ и ги слушаат. Расказот на воскреснатиот не придонесува ништо суштествено кон нивната вера, зашто тие ја градат не врз тврдењата на луѓе, туку врз зборовите на Богочовекот, кој умрел и воскреснал за нас. Тие имаат нешто многу повеќе од „Мојсеја и Пророците“. Тие го имаат Новиот Завет, откровението на Бога Отца, на Бога Сина и на Бога Духот Свет [Мат.3,16-17;17,2-5]. Тие го имаат апостолското сведоштво, согласно со пророчкото слово [2.Петр.1,17-19], тие го имаат помазанието од Светиот Дух и знаат cѐ [1.Јн.2,20], што се однесува до спасението на душата. За нив свети апостол Јован Богослов вели: „А вие, помазанието што го примивте од Него [Христа], останува во вас, и немате потреба некој да ве поучува [на пример, воскреснат мртовец]; но бидејќи Неговото помазание ве учи на сѐ, и е вистинито, и не е лага, затоа останете во Него онака како што ве научило тоа“ [1.Јн. 2,27].

Нашите дедовци, мајки и татковци, незаразени од безбожниот дух на денешното време, зарем го имаа сведоштвото на умрени и потоа оживеани луѓе, та беа длабоко верни, толку добродетелни и толку цврсто убедени во постоењето на живот зад гробот? Тие веруваа дека има рај и ад, не затоа што слушале за ова од воскреснати мртовци, а зашто беа слушале од амвонот, каде што се чита и проповеда нелажното Божјо слово и зашто го чувствуваа во својата совест, озарени од благодатта нa Светиот Дух. Вистинскиот христијанин е убеден во својата вера не поради доказите, кои се приведуваат во полза на таа вера, а поради внатрешната врска со Бога, поради духовната љубов кон Христовото учење, поради своето духовно убедување кон вечните спасителни вистини и поради осетливата радост, која Бог ја излива врз него заради неговата искрена вера.

По времето на Христа, не сите поверуваа во она, за кое Он сведочеше. Спасителот вршеше чуда, но и тоа не сите ги убеди. Ѓаволот ги беше замаглил умовите на мнозина, така што, тие не се обратија. „Кој е од Бога, тој ги слуша Божјите зборови“ [Јован 8,47] велеше Самиот Христос. Тој го воскреснал од мртвите Лазара, кој беше умрен четири дена пред тоа. Сведоците на чудото беа потресени, но ете, некои од нив, покрај прекрасниот настан, наместо да паднат во покајание пред сепобедното Христово дело и слово, „отидоа кај фарисеите и им рекоа што направи Исус“ [Јован 11,46], т.е. го искористија чудото не за да поверуваат, а да поткажуваат и да предадат! Фарисеите, пак, се ожесточија против Божествениот Чудотворец и решија да Го погубат и Него [Јован 11,53], и Лазара, бидејќи поради него многумина поверуваа во Христа [Јован 12,10-11]! Каква полза добија неверните од тоа, дека Исус врати во живот еден мртовец, кој беше поминал четири дена во царството на смртта?! Никаква полза! Нешто повеќе, тоа потресно чудо уште повеќе ја зголеми вината и одговорноста на оние што не поверуваа!

Од сето досега кажано се гледа, дека оној кој не го слуша „Мојсеја и пророците“, кој го отфрла Евангелието и Апостолското учење, тој навистина нема да се убеди дури и тогаш, кога ќе види, дека некој од мртвите воскреснува! Оние што не сакаат да поверуваат, не можат да бидат вразумени од ништо, зашто нема поглув од оној, кој не сака да чуе!

Свети Јован Златоуст дава прекрасен пример: „Геената е невидлива за неверните, а за верните е очигледна и јасна. Затворите се видливи. Секој ден ние слушаме, дека некој е казнет, дека имотот на некого е одземен, дека некој работи во рудник... Меѓутоа, слушајќи го ова, порочните и злосторниците... не се вразумуваат. Дури многумина помеѓу осудените, откако ќе ја поткопаат ќелијата во затворот и така побегнуваат од неа, неретко се враќаат кон истите престапи и вршат дури и потешки од нив. Затоа да не бараме од мртвите да го слушнеме она, на кое секој ден толку јасно нѐ учат Писмата. Ако Бог видеше, дека воскреснатите од мртвите може да им донесат полза на живите, Он, Кој, устројува сѐ за наша полза, не би изоставил и пропуштил едно толку полезно средство“.

Има и една друга многу важна причина, поради која Бог не допушта туку-така мртвите да им се јавуваат на живите, за да ги закрепнуваат, божем, во верата. Таа причина е постоењето на ѓаволот и на неговите темни толпи. Сатаната бара сѐ да измеша, сѐ да искористи во своја полза и сѐ да преобрати во хаос. Тој ја заменува вистината со лага, благочестието со нечестие, Христовото спасително учење со лажни погубни учења. „Кога живееле пророците, ѓаволот издигнал лажни пророци вели свети Јован Златоуст, кога живееле апостолите, воздигнал лажни апостоли; кога се јавил Месијата, тој издигнал лажни месии; кога биле воведени здравите догмати на верата, тој ги воведувал нездравите [еретичките], сеејќи насекаде плевели. На тој начин, ако се случеше тоа [т.е. воскреснати од мртвите да ги учат луѓето на вера], ѓаволот би се погрижил и под ова да се провлече преку своите орудија... да обрне сѐ наопаку и да воведе беспоредок [во догматите на верата]. Бог, предвидувајќи го сето ова, го попречил неговиот пат кон такви лукавства и... не допуштил некои оттаму да доаѓаат и да им раскажуваат на живите за она, кое е отаде; преку ова Бог нѐ учи да ги сметаме Божествените Писма за посигурни од сѐ друго“.

Во благодатните времиња на свети Јован Златоуст, поради тогашната правилна религиозна ориентираност на правоверните христијани, вистински не се сретнувало толку често воодушевување по демонски чуда. Меѓутоа, во нашите апокалиптични и последни времиња тоа е вообичаена појава. Одамна луѓето завртеле грб на Божествените Писма и наместо ним да им веруваат и по нив да го устројуваат својот живот, Тргнале по гатачки и бајачки, по јогини, секташи и лажни учители, пo јасновидци и медиуми, по спиритисти и теософи -да црпат од нив сведоштва за задгробниот живот и за својата лична судбина. Им дава ѓаволот такви сведоштва преку своите служители и ги заразува душите со погубна лага. Како што видовме, преку расказите на оние што преживеале клиничка смрт, тој го претставува тамошниот свет како розов, светол, радосен и лесно достапен за сите. Според тие раскази, за никого нема ад, нема суд, нема одговорност! Злите дела не се пречка за учествување во рајското блаженство. Покојниците „просто продолжуваат да си живеат“ по одделувањето на душите од телата, и тоа многу полесно и послободно, отколку тука на земјата, додека биле во своите тела. Тие просто „се усовршуваат“ отаде. При такво претставување на смртта како една сосема нестрашна појава, се разбира, нема никаква потреба од покајание, од исповед, од воздржан живот, од пост и молитва, кои се најмоќното средство за истерување на ѓаволот [Мат. 17,27]. Кој се оддава на такви ѓаволски измами, распространувани преку прашување на „мртви“, тој паѓа во примките на лукавиот и засекогаш загинува!

Живиот Бог не допушта мртви да учат живи на благочестие. Тој им забранил на покојниците да се јавуваат при повикување на медиуми. „Бог ја заклучил вратата на вечноста по зборовите на свети Јован Златоуст и не допушта никој од покојниците да се враќа и да известува за тамошниот живот, за да не се случи ѓаволот, откако ќе го исползува ова, да воведе нешто од своите лажни учења“.

Се разбира, кажаното не означува, дека е исклучена секаква можност за општење на мртви со живи. Светителите се ползуваат од дадената им од Бога слобода и можат да се јавуваат од тамошниот свет и да им помагаат на обичните грешни луѓе.

Меѓутоа, ова се случува само кога ќе бидат пратени од Бога, но не и кога луѓето, оддадени на тенка духовна гордост, сами се зафатат со незаконско општење со Небото. Слични состојби на нездрава мистика се забележуваат кај мнозина егзалтирани верници, од кои едни се молат за добивање на дарот да гледаат виденија, а други, веќе го „добиле тој дар“, се фалат, дека секоја ноќ им се јавува некој светител, за да ги поучува и раководи. Таквите души јавно паднале во духовна опрелестеност [себеизмама] од ѓаволот.

Ние не негираме, дека не само светители, но и најобични покојници може да се јавуваат на сон или дури најаве на свои блиски, ама само по Божјо допуштање, а не и по човечки усилби. Тоа обично се случува при извонредни околности, кога треба ефикасно да бидат потпомогнати несреќни луѓе, ненадејно паднати во тешки несреќи. Таков е, на пример, следниот случај, лично раскажан од сестрата на покојниот заболекар од Софија д-р Георги Канчев, Цветана Иванова.

„Умре мажот на една моја позната. Еден до два дена по неговото погребение, кај жената дојдоа луѓе од канцеларијата, каде што тој работел, и сакаа од неа да внесе 8000 лева, кои тој ги зел од касата. Луѓето претставиле соодветни документи. Жената паднала во ужас. Од каде да земе толку голема сума! А и дали е вистина, дека мажот ѝ ги зел од касата.

Преку ноќта ѝ се јавува покојникот и ѝ вели: „Парите се во внатрешниот џеб од палтото, со кое ме погребавте“.

Таа оди на гробиштата. Ги замолува гробарите да ѝ го отворат гробот на нејзиниот сопруг. Им објаснува зошто ѝ е потребно ова, но тие ѝ одговараат: „Ако ние ги исполнуваме желбите на секоја луда, што ќе биде со нас!“

Таа истото го сонува и втора и трета ноќ. Окуражена од тоа, оди пак кај гробарите и пред нив инсистира да го отворат гробот, велејќи: „Ви се молам, јас навистина ќе полудам, ако не ги најдам тие пари! Осум илјади лева се тоа! Од каде да ги земам за да ги вратам!“

Најпосле, гробарите се согласуваат, земаат дозвола од своите управници и го отвораат гробот. Каков бил восхитот на сите, кога во внатрешниот џеб од палтото ги нашле бараните 8000 лева!

Слични случаи се ретки. Тие се случуваат по Божја благонаклоност, а не по упорното барање на некакви си медиуми. Кој е медиумот, за да располага со душите, што живеат во светот отаде и кои се наоѓаат во Божјата власт [Мудр. Сол. 2,З]!? Ако ние немаме власт да наредиме веднаш да дојде при нас некој граѓанин од туѓа држава, како медиумите се дрзнуваат да претендираат, дека можеле да повикуваат кого сакаат од царството отаде, кое е во рацете на Семоќниот Бог!?

„Кој има уши да слуша, нека чуе" [Мат. 13,9].

Архимандрит Серафим